Skarbówka stawia na masowe weryfikacje zamiast klasycznych kontroli. W pięć lat przeprowadziła ponad 12,4 mln czynności sprawdzających i stwierdziła dziesiątki miliardów złotych zaległości
Organy podatkowe coraz częściej rezygnują z formalnych kontroli na rzecz uproszczonych czynności sprawdzających. Z najnowszego raportu przygotowanego przez kancelarię MDDP i Konfederację Lewiatan wynika, że w latach 2021–2025 przeprowadzono ich łącznie ponad 12,4 mln. Zdecydowaną większość – około 10,6 mln – dotyczyło VAT, PIT, CIT i akcyzy.
W samym 2025 roku liczba takich działań w zakresie tych czterech podatków wyniosła 2,3 mln. Więcej odnotowano tylko w 2021 r. (ok. 2,4 mln). Nie oznacza to jednak, że skontrolowano tyle samo firm – jeden podatnik może być objęty kilkoma weryfikacjami, a procedura ta nie jest formalną kontrolą.
Rekordowe kwoty stwierdzonych zaległości
Skuteczność tych działań rośnie. W 2025 roku w ramach czynności sprawdzających stwierdzono niemal 11 mld zł zaległości podatkowych – o ponad 25 proc. więcej niż rok wcześniej. Wynik ten stanowił prawie 30 proc. wszystkich ustaleń z całego pięcioletniego okresu.
Łącznie w latach 2021–2025 organy skarbowe wykryły w ten sposób ponad 38,8 mld zł zaległości, z czego ponad 37 mld zł dotyczyło VAT, PIT, CIT i akcyzy. Warto pamiętać, że są to kwoty stwierdzone, a niekoniecznie w pełni odzyskane.
Największą część działań i wykrytych nieprawidłowości generują VAT i PIT – odpowiadają za około 89 proc. czynności w czterech analizowanych podatkach oraz 86 proc. stwierdzonych zaległości. Rośnie też liczba weryfikacji w zakresie CIT: z 77,6 tys. w 2023 r. do około 149 tys. w 2025 r.
Dlaczego skarbówka wybiera tę drogę
Czynności sprawdzające są prostsze i mniej sformalizowane niż klasyczna kontrola. Urząd może porównać deklaracje, pliki JPK i inne dostępne dane, a następnie wezwać podatnika do wyjaśnień lub korekty. Coraz częściej dzieje się to „zza biurka”, bez wizyty w firmie.
Jednocześnie spada liczba tradycyjnych kontroli. Według danych Krajowej Administracji Skarbowej w 2025 r. liczba kontroli podatkowych zmniejszyła się z 9829 do 8722, a celno-skarbowych – z 7043 do 5113 w porównaniu z poprzednim rokiem.
Administracja tłumaczy to świadomą zmianą podejścia: najpierw próbuje wyjaśnić nieprawidłowości prostszymi metodami, a pełną kontrolę wszczyna dopiero wtedy, gdy to nie wystarcza.
Nowe przepisy i planowane zmiany
Od 1 października 2026 r. urząd może samodzielnie skorygować oczywistą pomyłkę rachunkową lub błąd formalny do kwoty 10 tys. zł (wcześniej limit wynosił 5 tys. zł). Podatnik ma 14 dni na wniesienie sprzeciwu.
Jednocześnie trwają prace nad usprawnieniem samej procedury. Ministerstwo Finansów w projekcie UD483 proponuje m.in. trzymiesięczny termin na zakończenie czynności sprawdzających oraz obowiązek informowania podatnika o ich rozpoczęciu, zakończeniu i wyniku. Przyjęcie projektu przez rząd planowane jest na pierwszy kwartał 2027 r.
Co robić po otrzymaniu wezwania
Warto dokładnie sprawdzić, jakich dokumentów i wyjaśnień żąda urząd oraz w jakim terminie. Należy porównać wskazane kwoty z własnymi deklaracjami i dokumentacją. Jeśli w rozliczeniu jest błąd – korekta zwykle kończy sprawę. Jeśli firma nie zgadza się ze stanowiskiem skarbówki, lepiej przedstawić konkretne dowody i argumenty zamiast automatycznie składać korektę.
Raport MDDP i Lewiatana pokazuje, że czynności sprawdzające stały się głównym narzędziem weryfikacji rozliczeń. Dla przedsiębiorców oznacza to, że ich deklaracje są analizowane częściej i szybciej niż wcześniej – nawet bez formalnego wszczęcia kontroli.
Źródło: FilaryBiznesu.pl
